e-MENTE proje tanıtım

Ana Sayfa/e-MENTE proje tanıtım
e-MENTE proje tanıtım 2017-11-02T01:15:07+00:00

Okul Öncesi Öğretmenleri için e-Mentörlük Temelli Eğitim (e-MENTE: OÖÖ) Programının Öğretmenlerin Mesleki Gelişimleri Üzerindeki Etkisi*

Proje Ekibi*

 

1001-TÜBİTAK Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı kapsamında tamamlanan 115K419 nolu “Okul Öncesi Öğretmenleri için e-Mentörlük Temelli Eğitim (e-MENTE: OÖÖ)” başlıklı proje ile Türkiye’de okul öncesi öğretmenlerinin mesleki gelişimlerini desteklemek için e-mentörlük yaklaşımına dayalı tasarım tabanlı “e-MENTE: OÖÖ” Programının geliştirilmesi ve etkililiğinin sınanması amaçlanmıştır.

Bu projede e-MENTE: OÖÖ Programının geliştirilme sürecinde yaşanan sorunların belirlenmesi, belirlenen sorunların giderilmesine yönelik yeni tasarımlar yapılması, yeni tasarımın uygulanması ve sınanması, tekrar tasarlanması ve değerlendirilmesi planlanmıştır. Bu nedenle, tasarım tabanlı araştırma modeli çalışmanın yöntemi olarak seçilmiştir.

Projenin ilk aşamasında, mentiler (öğretmenler) için hazırlanacak e-MENTE:OÖÖ programına yönelik olarak, okul öncesi öğretmenlerinin gereksinimlerinin neler olduğunu belirleyebilmek amacıyla toplam 105 okul öncesi öğretmeni ile odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen bulgular dikkate alınarak mentilerin gereksinimlerine uygun bir e-MENTE:OÖÖ eğitim programı tasarlanmış ve e-öğrenme olanaklarının tümünü kapsayan, tartışma forumları, canlı dersler ve modüllerin yönetilmesine imkân veren bir “Öğretim Yönetim Sistemi” oluşturulmuştur. Öğretim Yönetim Sistemi içindeki herbir 12 modül için içerik, amaçlar, modül materyalleri, videolar, modül ön görüşme soruları, modül sonu değerlendirme soruları ve mentörlük sürecinin işlemesine destek veren tartışma soruları hazırlanarak sisteme yüklenmiştir.

e-MENTE:OÖÖ Programının uygulama sürecinde beş farklı ilde toplamda 18 asil 9 yedek gönüllü öğretmen-menti belirlenmiştir. Uygulama sürecinde mentör, mentinin ön görüşme sorularına verdiği yanıtlar doğrultusunda, mentinin ihtiyacına yönelik olarak kaynak paylaşımında bulunmuş ve mentinin gelişimini e-MENTE: OÖÖ Programı ile desteklemiştir.

Bu çalışmada veri toplama aracı olarak “Sınıf İçi Gözlem Formu”, Okulöncesi Öğrenme Ortamı Değerlendirme Ölçeğinin yeni versiyonu (ECERS – R) ile “Doküman İnceleme Kontrol Listesi” kullanılmıştır. Ayrıca modül ön görüşme soruları, modül sonu değerlendirme soruları, tartışma soruları, Öğretmen Gelişim Dosyaları ve e-Mentörlük Temelli Eğitim (e-MENTE: OÖÖ) Programı Genel Değerlendirme Anketi veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Elde edilen nitel veriler betimsel analiz ile nicel veriler ise Wilcoxon Sıralı İşaretler Testi ile analiz edilmiştir.

Araştırmaya katılan öğretmenlerin sınıflarında yapılan ilk gözlemlerde modüllerde ele alınan konulardan öğrenme merkezleri ve öğretmenin rolü, eğitimin planlanması, eğitimin uygulanması, eğitimin değerlendirilmesi, sınıf yöntemi-I, disiplin ve ihmal-istismar hakkında zayıf yönlerinin daha fazla olduğu belirlenmiştir. Öğretmenler programdaki eğitim modüllerini tamamladıktan sonra yapılan sınıf gözlemi sonuçlarına göre öğretmenlerden bazılarının mesleki gelişimlerinin okula hazırlık, eğitimin planlanması ve değerlendirilmesi, öğrenme merkezleri ve oyun, aile katılımı ve sınıf yönetimi konularında olumlu yönde desteklendiği tespit edilmiştir.

Araştırmacılar tarafından yapılan doküman analizi sonucunda aylık planların çoğunlukla hazır planlardan oluştuğu, eğitim uygulamalarının kazanım ve kavramları yeterince desteklemediği sonucuna ulaşılmıştır. Etkinlik planlarının da çoğunlukla hazır planlardan alınmış olduğu, büyük grup, küçük grup ve bireysel etkinliklere dengeli bir şekilde yer verilmediği, değerlendirme sürecinde programda vurgulanan değişik yöntem ve tekniklerin çoğunlukla kullanılmadığı, etkinlik süreçlerinin gruptaki çocukların gelişim düzeylerine yeterince uygun olmadığı ve özel gereksinimli çocuklar için uyarlamaların yapılmadığı görülmüştür. Öğretmenlerin gelişim gözlem formu, gelişim raporu ve gelişim dosyası hazırlanması konusunda istekli oldukları ancak nasıl hazırlayacakları konusunda bilgi ve desteğe ihtiyaçları olduğu tespit edilmiştir. OBADER’den yararlanma durumu ile ilgili sonuçlara bakıldığında öğretmenlerin uyum haftası ile ilgili hazırlık yapmadıkları, ev ziyaretlerinin yapılmadığı, ailelerle bireysel toplantıların ise bazı öğretmenler tarafından yapıldığı tespit edilmiştir. Son doküman incelemesi sonuçlarına göre öğretmenlerin zayıf yönlerini geliştirdikleri söylenebilmektedir.

Mentilerin sınıflarında yapılan ECERS testine ilişkin sonuçlar e-MENTE:OÖÖ Programının öğretmenlerin çocukları tanıma ve değerlendirme, öğrenme merkezleri ve öğretmenin rolü, eğitimin planlanması, eğitimin uygulanması, eğitimin değerlendirilmesi ve aile katılımı modüllerine ilişkin bilgilerini geliştirdiğini göstermiştir.

Tartışma forumu sorularının bulgularına bakıldığında öğretmelerin tüm modül konu başlıklarına yönelik olarak mesleki açıdan desteklendiği söylenebilmektedir. Özellikle modül tartışma soruları öncesinde öğretmenlere sunulan eğitim materyallerinin ve program kaynaklarının öğretmenleri modül konularında desteklediği görülmüştür.

Modüllere ilişkin ön ve son değerlendirme puanları arasındaki farka Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi analizi ile bakıldığında; çocukları tanıma ve değerlendirme, öğrenme merkezleri ve öğretmenin rolü, eğitimin planlanması, eğitimin uygulanması, eğitimin değerlendirilmesi ve aile katılımı modüllerinde anlamlı farklılıklar olduğu görülmüştür.

e-Mentörlük Temelli Eğitim (e-MENTE: OÖÖ) Programı Genel Değerlendirme Anketine ilişkin bulgulara göre ise öğretmenler, öğretim yönetim sistemini, öğrenme materyalinin içeriği, destek ve etkileşim, tasarım, öğrenme ve erişilebilirlik, motivasyon ve memnuniyet açısından yeterli ve faydalı bulmuştur.

e-MENTE:OÖÖ programı modülleri ile çalışan öğretmenler öğrenme merkezleri ve öğretmenin rolü,  eğitimin planlanması, eğitimin uygulanması, eğitimin değerlendirilmesi, sınıf yönetimi-I, sınıf yönetimi-II, aile katılımı, aile eğitimi ve ihmal ve istismar başlıklarında “Öğretmen Gelişim Dosyası” oluşturmuştur. Öğretmenlerin modüllerle ilgili olarak değerlendirmelerini yansıttıkları bu gelişim dosyaları incelendiğinde, e-MENTE:OÖÖ Programının kendilerini mesleki anlamda destekleyen bir program olduğunu çoğunlukla dile getirdikleri saptanmıştır.

Bütün bu bulguların e-MENTE:OÖÖ Programının okul öncesi öğretmenlerinin mesleki gelişimlerini desteklediğini ve  e-mentörlük yaklaşımını temel alan öğretim yönetim sistemini öğretmene ulaştırmada etkili bir yöntem olduğunu kanıtladığı söylenebilmektedir.

*Bu araştırma 115K419 nolu 1001-TÜBİTAK Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı ve 1605E276 nolu Anadolu Üniversitesi Yayın ve Araştırma Teşvik Projesi kapsamında desteklenmiştir. Projede görev alan danışman, öğretmen, araştırmacı ve bursiyerlere katkılarından dolayı teşekkür ederiz.

* Proje ekibi: Dr. Tanju Gürkan (Danışman), Dr. Abdullah Kuzu (Danışman), Dr. Volkan Yüzer (Danışman), Dr. Gelengül Haktanır (Genel Koordinatör), Dr. Müge Şen (Mentör), Dr. Ayşegül Ergül (Mentör), Dr. Serap Erdoğan (Mentör), Dr. Meral Ören (Mentör), Nurbanu Parpucu (Bursiyer), Dr. Nalan Kuru Turaşlı (Mentör), Dr. Elvan Şahin Zeteroğlu (Mentör), Demet Koç (Bursiyer), Dr. Şule Erden (Mentör), Dr. Yasin Öztürk (Mentör), Dr. Meral Beşken Ergişi (Mentör), Ahmet Macun (Bursiyer).

Anahtar Kelimeler:  e-mentörlük, mentörlük, mesleki gelişim, okul öncesi eğitim, öğretmen eğitimi.